Skip Navigation LinksAna Sayfa > Sulak Alanlar

         KIZILIRMAK DELTASI

Kızılırmakdeltası, 56.000 Ha genişliğinde, irili ufaklı 20adet göl ile büyük bataklık ve sazlık alanlardanoluşması, çok büyük bir alana sahip olması ve debarındırdığı kuş sayısı bakımından sadeceTürkiye için değil, tüm dünya ekolojisiaçısından büyük öneme sahiptir.

 

         19Mayıs, Bafra, Alaçam   ilçelerini kapsamaktadır.

 

         Samsunşehir merkezine 50 km mesafededir.

 

 Kızılırmakdeltası, 15/04/1998 tarihinde Ramsar Alanıolarak ilan edilmiştir.

 

         Bugünalanın yaklaşık olarak  22 000 hektarlık  kısmıRamsar  Alanı  içersinde yer almaktadır.

 

Kızılırmak  deltasının  5174 hektarlık bölümüYaban  Hayatı  Geliştirme  Sahasıolarak  ilan  edilmiştir. 

 

          Yine1994 yılında özellikle Su Kuşları Yaşam AlanıOrtamı olduğu tespit edilmiştir.

 

KızılırmakDeltası sahip olduğu doğal özelliklerininkorunması amacı ile Doğal Sit İlke Kararlarınagöre 1994 yılında, Deltanın doğu bölümünde yeralan sulak alanların tamamı, Kültür BakanlığıncaDoğal Sit Alanı  ilan edilerek koruma altınaalınmıştır.

 

Alanın yaklaşıkolarak %80-85 ‘i  1.derece sit alanıkapsamındadır

 

Doğalözellikleri  büyük  ölçüde  korunabilmiş,ülkemizin  Karadeniz  kıyısındaki  tek  sulakalanıdır.

 

 KızılırmakDeltası,  göç  sırasında  Karadeniz’ idoğrudan  aşan  kuş  türleri  için  hayatiönem  taşınmaktadır.  İlkbaharda  Karadeniz’ igeçmek  üzere  uzun  bir  yolculuğunhazırlığını  yaptıkları  ve  sonbahargöçlerinde  ise  Karadeniz’ i  aşan  kuştürlerinin  Karadeniz  kıyısındasığınabilecekleri  en  önemli  sulak  alandır.Bu  nedenle,  özellikle  göç  sırasında  bazıkuş  türleri  Deltada  büyük  sayılaraulaşmaktadır. 

 

Kızılırmak deltası, dünyadaki coğrafik konumuaçısından, batı palaerktik bölgenin batısındayer almaktadır.

 

            Bualan içersinde yaklaşık olarak 1000-1100 kuştürü yaşamakta olup, bu kuş türlerinin % 40’ı,yani 400-440 kuş türü Türkiye’ de tespitedilmiştir. Bu bölgedeki kuş türlerinin %30-35’i ise Kızılırmak deltasında tespit edilmişolup, %10-15’i yine Deltada üremektedir.

Kış  ortası  sukuşu  sayımlarından Deltada,    bir  kışdöneminde  yaklaşık  olarak  80.000 – 100.000adet  su  kuşunun  barındığı  bilinmektedir.

 

Deltada  bugüne  kadar  341  kuş  türü saptanmıştır. Bunlardan 140 adedi üremektedir.Bu  sayı  Türkiye  kuşlarının  % 74’ ü  olup,Türkiye’ de  Göksu  deltasından  ( 332  tür )sonra  bir  alanda  tespit  edilmiş  en  yükseksayıdır. 

 

           Yinetüm dünyadaki nesli tehlikede olan 24 kadartürden 18’i Kızılırmak deltasında görülmüştür.

 

    -Uluslararası kriterlere göre bir bölgede 140’a yakınYelkovan görülürse bu bölge Uluslararası önemlikuş alanı olarak kabul edilir.Kızılırmakdeltasından 1000’e yakın Yelkovan tespitedilmiştir.

 

            -Uluslararası kriterlere göre yine bir bölgede 680adet küçük martı bir yerde kışlıyor veyabulunuyorsa bu alan uluslararası önemli kuşalanı olarak kabul edilir.Kızılırmak deltasındagöç esnasında 40.000 adet küçük martı tespitedilmiştir.

 

Bölgede  görülen  türlerden  Büyük  denizdüdükçünü  ve  Kuzey  incir  kuşu , bugüne dekTürkiye’ de  sadece  Kızılırmak  deltasındasaptanmıştır.  Yine  Küçük  kiraz  kuşu  ve  Akkiraz  kuşu,  son  25  yılda  Türkiye’ desadece  Kızılırmak  deltasında  görülmüştür.Deltadaki  türlerden  Tepeli  pelikan,  Cücekarabatak,  Al  boyunlu  kaz,  Dik kuyruk,  Şahkartal,  Küçük  kerkenez  ve  Toy  dünyaçapında  nesilleri  tehlikede  olan  türlerdir.Deltada  üreyen  başlıca  kuş  türleriErguvani  balıkçıl,  Kara  leylek,  Kaşıkçı,Boz  ördek,  Macar  ördeği,  Paspaş  pakta,Turna,  Kocagöz,  Bataklık  kırlangıcı,  Küçükbatağan,  Bahri  ve  Küçük  sumrudur.   

 

   KaradenizBölgesinde doğallığını koruyabilmiş tek sulakalanımız olan dünya mirası Kızılırmakdeltasının, yöre insanının da katılımı ile sahipolduğu doğal güzellikleri ve içinde barındırdığıcanlı cansız varlıkları ile korunmasıgerekmektedir.

 

Kızılırmakdeltası, kuş  varlığının yanı sıra yabani hayvanvarlığı bakımından da oldukça zengindir. Delta,yaban kedisi, su samuru, yılkı atları, tilki,sansar, kirpi gibi yaban hayvanları dayaşamaktadır.

 

Neslitükenmekte  olan  Saz  horozu,  Tepelipelikan,  Cüce  karabatak,  Dik  kuyruk  gibitürlerin  burada  yaşayıp  ve  çoğaldıklarıgözlenmiştir.  Bu  dar  sayıda  belirtilenözellikler  bile  alana  ULUSLARARASI  SULAKALAN  olma  özelliği  kazandırmaktadır.

 

Alan  oluşturduğu  kendine  has  ekosistemiçerisinde  doğal  döngüsünü  çok  iyi  veuyumlu  bir  şekilde  yürütmesine  karşın,alana  yapılan  bilinçsiz  insan  müdahaleleriile  bu  döngünün  halkaları  yavaş  yavaşkopmaktadır.  Alana,  doğrudan  ya da  dolaylıolarak  hemen  hemen  tüm  resmi  kurumlarkendi  insiyatifleri  doğrultusunda  vebirbirlerinden  bağımsız  ve  habersiz  olarakmüdahalelerde  bulunmaktadır.  Bütün  bukurumlar  alana  yapılacak  veya  yapılanmüdahalenin  ileride  ortaya  çıkaracağıtelafisi  mümkün  olmayan  sonuçlarınıdüşünmeden  hareket  etmektedirler.Aynı  şekilde  bu  ekolojik  sistem  içerisindedışlanamayacak  bir  olgu  olan  Deltadayaşayan  insanları  da  gözardı  etmemekgerekir.  Öncelikli  olarak  bu  ekosistemiçerisinde  yaşayan  insanlar  ile  deltanınbarıştırılması  gereklidir. Onların  yaşamalanlarını  ve  haklarını  kısıtlamadan,  dünyada  bir  eşi  olmayan  bu  alanı  da  tamamenelden  çıkartmadan  alandaki  özelliklemülkiyet  sorunu  ortadan  kaldırılmalıdır.Alanın  resmi  olarak  mülkiyeti  tek  birkurumun  idaresinde  ve  korumasında  olmalıdır.

 

Deltada yaşayanyöre halkı geçimini tarımsal-hayvansalfaaliyetlerden, az bir kısmı ise balıkçılık ilesaz  kesiminden karşılamaktadır.

 

ÜlkemizdeUluslararası öneme sahip  sulak alanlarda Çevreve Orman Bakanlığı Makamının 06.12.2004 tarih ve367 nolu onayları ile “Doğa Harikası ve KuşCennetleri Projesi” tüm Türkiye debaşlatılmıştır.

Bu doğrultuda,Deltanın sahip olduğu özelliklerin dengeli birşekilde kullanılarak, gelecek nesillereaktarılabilmesi ve böylece tüm insanlıktarafından faydalanılması amacı ile “KızılırmakDeltası Kuş Cenneti Projesi” uygulamaya konulmuşve Ziyaretçi Merkezi, Kuş Gözlem Kuleleri ve KuşGözlem Evinin planları yapılmıştır.

 

YEŞİLIRMAKDELTASI

Yeşilırmak  deltası  Türkiye’ nin  Karadenizkıyılarındaki  en  büyük  deltalarındandır.Deltanın  çok  büyük  bir  bölümü  kurutularaktarım  alanına  dönüştürülmüştür. 

 

Deltanın  doğu  bölümünde  yer  alan  vekısmen  de  olsa  doğal  özelliğinikoruyabilmiş  Simenlik  Gölü – Akgöl  sulakalan  kompleksi,  kumul  alanlar  ve  bunlarınarkasında  geniş  bir  ağaçlandırma  sahasımevcuttur.  Simenlik  Gölü – Akgöl’ ün  1.900hektarlık  yüzölçümünün  200  hektarı  açık  sualanı,  gerisi  sazlık  ve  bataklıktır. 

 

Terme Gölardı Simenlik Gölü Yaban HayatıGeliştirme Sahası  3355 Ha büyüklüğündedir.

 

1999yılından  bu yana, Gelemen Sülün Üretmeİstasyonunda ürettiğimiz    sülünler sahadadoğaya salınmıştır.  Sahada yaban hayvanlarındanTilki ve   Çakal  bulunmaktadır.  GöllerBölgesi  kuş  ve  balık  açısından  zengindir.

 

Balaban,  Gece  Balıkçılı,  Alaca  Balıkçıl,Saz  Delicesi,  Uzunbacak  ve  Irmak  Bülbülübüyük  olasılıkla  bölgede  kuluçkaya  yatıp,üreyen  türlerdir.  Delta,  Yeşilbaş,Yağmurcun,  Elmabaş,  Pakta,  Kılkuyruk  gibigöçmen  su  kuşları  içinde  kış  süresinceçok  önemlidir.

 

Sahada Sahilçamı, Fıstıkçamı, Dışbudak ve Kavakağaçlandırma sahaları bulunmaktadır.

 

Çobanyatağımevkiinde,  274  hektarlık  bir  alanda 19Mayıs  Üniversitesi,  Fen Fakültesi,  BiyolojiBölümü  öğretim  üyeleri  tarafından  Akgöl  veSimenlik  Göllerinde incelemeler  yapılmaktadır.

Deltadatarımsal  alanların  açılmasıyla  çok  sayıdaköy  kurulmuş  ve  bu  sahalarda  fındık,çeltik  üretimi  artmıştır

 

LADİK GÖLÜ

Ladik  Gölü,  ilçenin  doğusunda ilçe merkezine6 km, Samsun şehir merkezine 87 km mesafededir.

1933  yılında  Devlet  Su  İşlerince  gölyatağının  ıslahı  çalışmaları  için  çeşitliincelemeler  yapılmış,  bu  incelemelersonucunda  1951  yılında  Mazlumoğlu  veKıranboğaz  Köyleri  arasında,  TersakanIrmağının  başlangıç  yerine  Regülatöryapılarak  göl  suyunun  düzenli  bir  şekildeakması  sağlanmıştır. Devlet  Su  İşlerininhazırlamış  olduğu  Ladik  Gölünün  IslahıPlanı  1973  yılında  tamamlanmış,  1986yılında  Regülatör  yenilenerek  ıslahçalışmalarına  başlanmış  ve  Ladik  Gölüsulama  amaçlı  bir  baraj  gölü  halinegetirilmiştir.

 

Göl  çevresindeki  araziler  tarım  arazisivasfında  olup,  aynı  zamanda  çok  verimliolduğu  da  bilinmektedir. 

 

Ladik  Gölü  sulama  amaçlı  olup;  Amasya’ nınSuluova  İlçesi  topraklarını  sulamak  içinyapılan  Yedikır  Baraj  Gölü’ nün  yedek  sudeposu  görevini  üstlenmiştir.  Ladik  gölübu  nedenle  baraj  gölü  niteliğinde  olup;göl  suyu  ile  yaklaşık  88.000  dekarlıkarazi  sulanmaktadır.  Sulama  mevsimiöncesinde  su  düzeyi  yükseltilmekte  veihtiyaca  göre  akan  su  miktarı  regülatörvasıtasıyla  azaltılıp  çoğaltılabilmektedir.

 

Ladik  Gölünde  Yaşayan  Kuş  Türleri  GeceBalıkçılı, Alaca  Balıkçıl, Küçük  AkBalıkçıl,  Erguvani  Balıkçıl,  Kara  Leylek,Yeşilbaş,  Uzunbacak,  Kızkuşu,  Yeşildüdükçün,Karabaş  Martı,  Gümüş  Martı,  Sumru,  KüçükSumru,  Akkanatlı  Sumru,  Turnadır.